Amunicja śrutowa

Amunicja śrutowa (nazywana również amunicją do strzelb lub amunicją gładkolufową) – rodzaj amunicji zespolonej przeznaczony do zasilania strzelb (zarówno powtarzalnych typu pump-action, samopowtarzalnych, automatycznych, jak i klasycznych dubeltówek czy bęboków). Cechą charakterystyczną tego typu nabojów jest konstrukcja łuski, która najczęściej składa się z metalowego okucia (denka) ze spłonką oraz tubusu (gilzy) wykonanego z tworzywa sztucznego lub tektury. Wewnątrz stosuje się proch szybciej spalający się niż w amunicji kulowej, dostosowany do niższych ciśnień (zazwyczaj 300–700 at).

W zależności od wersji, ładunek miotany w amunicji śrutowej może stanowić wiązka drobnych ołowianych kul, gruby śrut (loftki) lub lity pocisk monolityczny (breneka).

Kalibry amunicji śrutowej (System wagowy)

Kaliber broni gładkolufowej i dedykowanej jej amunicji określa się systemem wagomiarowym – oznacza on liczbę kul o średnicy przewodu lufy, które można odlać z jednego funta brytyjskiego ołowiu (ok. 453,6 g).

• Kaliber 12 (np. 12/70, 12/76) – najpopularniejszy standard amunicji śrutowej na świecie, powszechny w strzelectwie sportowym (IPSC, trap), taktycznym oraz w łowiectwie.

• Kalibry 16 i 20 – kalibry o mniejszej średnicy, generujące mniejszy odrzut, stosowane w tradycyjnym myślistwie i rekreacji. Druga cyfra (np. 70 lub 76 mm) oznacza długość rozłożonej łuski po strzale. Warianty o zwiększonej naważce prochu i masie ładunku noszą oznaczenie Magnum.

Rodzaje ładunku w amunicji do strzelb

1. Klasyczna amunicja śrutowa (Birdshot)

Wypełniona dużą liczbą drobnych, ołowianych lub stalowych śrucin (o średnicy do 4,5 mm). Zapewnia szerokie pokrycie celu wiązką pocisków, co zwiększa szansę trafienia na krótszym dystansie. Wykorzystywana głównie w sporcie (strzelanie do rzutków) oraz w myślistwie do polowań na drobną zwierzynę i ptactwo.

2. Loftki (Buckshot)

Gruby śrut o średnicy powyżej 4,5 mm (w standardzie USA osiągający nawet do 9,7 mm, np. popularne oznaczenie 00 lub 000 buckshot). Z uwagi na duże gabaryty, loftki wymagają precyzyjnego, warstwowego układania wewnątrz łuski. Charakteryzują się potężną mocą obalającą na bliskich dystansach, przez co są popularne w formacjach mundurowych oraz w amerykańskim łowiectwie.

3. Breneka (Brenneke / Slug)

Ciężki pocisk monolityczny (najczęściej ołowiany), zaprojektowany w 1898 roku przez Wilhelma Brenneke. Choć technicznie nie jest to śrut, naboje te stanowią integralną część kategorii amunicji gładkolufowej. Cechą charakterystyczną oryginalnej breneki są skośne bruzdy na ściankach – żebra te ulegają spłaszczeniu podczas przechodzenia przez czok (zwężenie lufy), co zapobiega uszkodzeniu broni. Służy do strzelania na krótkich dystansach (do ok. 40–50 m) do grubej zwierzyn i w strzelectwie dynamicznym.

Zastosowanie bojowe i specjalne

Poza myślistwem i sportem, strzelby i dedykowana im amunicja śrutowa mają bogatą historię militarną (np. jako tzw. trench guns w okopach I wojny światowej). Współcześnie siły policji i wojska wykorzystują te rozwiązania do zadań specjalnych, stosując m.in. amunicję typu Breaching (do natychmiastowego niszczenia zamków i zawiasów w drzwiach) oraz amunicję gumową (Less-Lethal) do bezpiecznego tłumienia zamieszek i samoobrony.