Jak chronić się przed deszczem?

Działania taktyczne, trekking, krótka wyprawa na łono natury, a nawet codzienne przemieszczanie się po mieście nie wybierają pogody, a w kontekście gwałtownej zmienności warunków atmosferycznych – lato nie ma sobie równych. Przemoczenie w warunkach terenowych to nie tylko kwestia dyskomfortu – to prosta droga do bolesnych otarć, wychłodzenia organizmu (hipotermii), gwałtownego spadku wydolności, a nawet zapalenia płuc. Mimo wszystko podróżowanie w deszczu może okazać się całkiem przyjemne, jeśli będziemy wiedzieć, jak odpowiednio się przed nim zabezpieczyć.

Aby skutecznie ochronić się przed ulewą, należy zrezygnować z intuicyjnych wyborów na rzecz twardych parametrów technicznych i materiałoznawstwa. W starciu z żywiołem marketingowe obietnice o "całkowitej wodoodporności" zawsze brutalnie zderzają się z prawami fizyki. Bariera wodoodporna to nie kwestia metki, lecz precyzyjnie dobranego układu warstw i zrozumienia limitów sprzętu. Jako praktycy, którzy od lat testują oporządzenie w terenie wiemy, że większość przypadków przemoczenia to wynik braku wiedzy i błędnych decyzji zakupowych. Niezrozumienie ciśnienia hydrostatycznego oraz właściwości materiałów, powłok i membran czy użycie złego impregnatu, który trwale zapcha pory membrany zawsze kończy się katastrofą.

Z tego poradnika dowiesz się, jak działa nowoczesna odzież przeciwdeszczowa i buty wodoodporne, a także jak dobrać garderobę i ekwipunek w zależności od tego, czy mierzysz się z miejską dżunglą, czy bezwzględnym żywiołem na szlaku. Tłumaczymy, jak czytać specyfikacje produktów przeciwdeszczowych i wodoodpornych, dlaczego normy laboratoryjne (np. określane w milimetrach słupa wody) zachowują się zupełnie inaczej w zderzeniu z porywistym wiatrem, czym realnie różni się praca membrany Gore-Tex od powłoki DWR oraz jak unikać krytycznych błędów konserwacyjnych, demaskując przy okazji najpopularniejsze marketingowe mity. Zapraszamy do lektury – sprawdź, jak skutecznie chronić się przed deszczem!

Parametry wodoodporności – jak czytać specyfikacje odzieży przeciwdeszczowej?

Zanim przejdziemy do omówienia konkretnych rozwiązań na zabezpieczenie się przed deszczem, warto najpierw poznać miarę, która decyduje o skuteczności takiej ochrony: milimetry słupa wody (mm H2O) – w literaturze technicznej nazywane również jednostką Schmerbera. Parametr ten określa statyczne ciśnienie hydrostatyczne, jakie materiał jest w stanie wytrzymać, zanim pierwsza kropla wody przedostanie się na drugą stronę laminatu. Przekładając to na język praktyczny: to informacja o tym, jak silnie woda musi napierać swoim własnym ciężarem na powierzchnię kurtki czy buta, by ostatecznie przecisnąć się przez materiał do środka – czyli do jakiego stopnia materiał jest rzeczywiście wodoodporny.

W warunkach laboratoryjnych test wodoodporności tkanin (zgodny m.in. z normą ISO 811) polega na umieszczeniu napiętej próbki materiału pod cylindrem, do którego stopniowo wtłacza się wodę pod rosnącym ciśnieniem. Jeśli materiał zaczyna przeciekać w momencie, gdy woda w cylindrze osiągnie poziom 10 000 mm (czyli 10 metrów), tkanina otrzymuje oznaczenie 10 000 mm H2O. Wielu użytkowników popełnia błąd w praktycznej ocenie tych wartości, sądząc, że skoro krople deszczu spadają swobodnie, to niska wartość tego parametru w zupełności wystarczy. W rzeczywistości odzież przeciwdeszczowa w warunkach użytkowych musi mierzyć się z dwoma zjawiskami fizycznymi:

• Ciśnienie dynamiczne (wiatr) – Silny wiatr ciska krople deszczu z dużą prędkością. Uderzenie kropli o materiał gwałtownie zwiększa lokalne ciśnienie dynamiczne, potężnie obciążając membranę. Mżawka generuje minimalne naprężenia, ale ulewa połączona z porywistym wiatrem potrafi "przepchnąć" wodę przez słabsze materiały.

• Nacisk punktowy (masa ciała i oporządzenie) – To kluczowy czynnik w taktyce i outdoorze. Kiedy klękasz na mokrej trawie, siadasz na wilgotnym podłożu lub zakładasz ciężki plecak, masa Twojego ciała lub oporządzenia skupia się na bardzo małej powierzchni. Klęknięcie na przemoczonej ziemi potrafi wygenerować miejscowe ciśnienie rzędu 10 000 – 12 000 mm H2O. Jeśli Twoje spodnie mają parametr 5 000 mm H2O, woda natychmiast zostanie wciśnięta w strukturę materiału, mimo że fizycznie nie ma ulewy.

Większość producentów chwali się wodoodpornością wyrażoną w milimetrach słupa wody (mm H2O). Choć wynik testu laboratoryjnego wygląda imponująco, w terenie jest on jedynie punktem wyjścia. Musisz pamiętać, że membrana pracuje w środowisku, w którym działają siły zewnętrzne: porywisty wiatr wtłaczający wodę w sploty materiału, nacisk szelek ciężkiego plecaka czy wilgoć kondensująca się od wewnątrz. Abyś mógł dobrać odzież adekwatną do Twoich zadań, przygotowaliśmy uproszczoną klasyfikację praktyczną.

Jak zabezpieczyć buty przed wilgocią?

Zaczniemy od samego dołu. Utrzymanie wilgoci poza butami to zdecydowanie jeden z kluczowych aspektów wpływających na komfort naszej podróży. Przepocone, a co dopiero zalane obuwie trekkingowe potrafi skutecznie utrudnić nasze życie, powodując albo przemarznięcie, albo obtarcia. Wybierając się więc w miejsca, w których zakładamy wysoką wilgotność lub opady warto przemyśleć zakup obuwia wyposażonego w membranę takie jak na przykład popularny Gore-Tex.

Membrana pozwala na znaczne podwyższenie wododporności butów taktycznych / trekkingowych przy jednoczesnym zachowaniu oddychalności. Technologia wykonania membran sprawia, że pozwalają one parze wodnej opuszczać wnętrze buta poprzez mikropory w jej strukturze, jednocześnie uniemożliwiając wodzie w stanie ciekłym dostanie się do wnętrza. Oczywiście rozwiązanie to nie jest perfekcyjne, jednakże w przypadku użycia wysokiej jakości membran i odpowiedniej konserwacji pozwala na bardzo udany kompromis.

Membrana to jednak dodatkowa warstwa zlaminowana z materiałem cholewki i chcąc nie chcąc będzie dodatkowo docieplała buta. Dlatego do ciepłych, a jednocześnie wilgotnych środowisk warto przemyśleć obuwie szybkoschnące. Będą to zazwyczaj modele wykonane z tkanin syntetycznych, połączonych z cienkimi, dobrze oddychającymi skórami, takimi jak stosowane przez Bates nubuki Wolverine.

Również takie buty można częściowo zaimpregnować przed wilgocią. Służą temu różnorodne preparaty wytwarzające powłokę hydrofobową. Zabezpieczy ona obuwie przed lekkim deszczem, jednocześnie nie wpływając znacząco na właściwości termiczne. W tym przypadku należy jednak pamiętać, że powłoki tego typu muszą być regularnie odnawiane, aby zachowywać swoje właściwości. Część producentów tworzy własne linie preparatów dedykowanych do własnych produktów. Przy renomowanych producentach, takich jak na przykład niemiecka LOWA możemy założyć, że dedykowane akcesoria do konserwacji będą najbardziej odpowiednie.

Hardshell czy softshell?

Podobną sytuację spotkamy przy kurtkach, choć tutaj mamy już nieco więcej możliwości. Po pierwsze kurtki membranowe typu hardshell - z założenia doskonale chroniące przed deszczem, niegdyś sztywne i ciężkie, obecnie dzięki zastosowaniu nowoczesnych technologii coraz wygodniejsze i zapewniające niezłą wygodę. Po drugie softshelle z ich wszystkimi obecnymi wersjami - od ultracienkich jednowarstwówek po laminowane kurtki, które tak naprawdę kłócą się z pierwotnym założeniem softshelli.

Kurtki typu hardshell podobnie jak obuwie z membraną są stosunkowo oczywistym rozwiązaniem, w którym na drodze kompromisu uzyskano połączenie oddychalności z wodoodpornością, zróżnicowane w zależności od jakości samej membrany i zastosowanych warstw - dokładniejszy opis parametrów jak i cech, na które warto zwracać uwagę przy zakupie kurtki znajdziecie w artykule wybór taktycznego softshella .

Czy kurtka softshellowa chroni przed deszczem?

Kurtki softshellowe natomiast zachowując swoją wygodę i oddychalność tracą na wodoodporności. Mimo to wcale nie są złym pomysłem jeśli chodzi o ochronę przed wiatrem czy deszczem. Przede wszystkim będą świetne zarówno do użytku w mieście, jak i przy krótkich wypadach w teren gdzie nie spodziewamy się, że przez kilka godzin będziemy musieli iść w ulewnym deszczu. W zależności od tego w jak silnie zagrożony opadami teren zwykle się udajemy, możemy dobrać stopień wodoodporności softshella.

Zaczynając od ultralekkich kurtek - tutaj dla przykładu Helikon Trooper - tworzone są one z myślą o ochronie użytkownika przed wiatrem. Mimo jednak niezwykle małej grubości zapewni nam ona krótką ochronę przed niezbyt intensywnym deszczem. Pozwala na to zewnętrzna powłoka DWR (Durable Water Repellent), która dzięki swojej nanostrukturze zapewnia kurtce właściwości hydrofobowe. Podobnie jak w przypadku butów powłoki takie muszą być co jakiś czas odnawiane preparatami do kurtek softshell. Kurtki tego typu doskonale sprawdzą się w lekkich warunkach pogodowych, oraz jako kurtka awaryjna noszona w plecaku dzięki jej niewielkiej objętości po skompresowaniu.

Uniwersalna kurtka taktyczna

Poszukując możliwie uniwersalnej kurtki, która osłoni nas przed lekkim deszczem czy to w mieście, czy w terenie, jednocześnie pozwalając nam zachować oddychalność, warto przemyśleć softshelle z membraną typu Windstopper. Przy produkcji tych kurtek założono, że membrana ma chronić użytkownika przed wiatrem, natomiast jej wodoodporność powstała poniekąd jako efekt uboczny. Nie zmienia to faktu, że kurtki tego typu relatywnie dobrze łączą cechy hard- i softshelli i mimo że nie będą tak oddychające przy intensywnym wysiłku, to w warunkach miejskich czy przy trekkingu doskonale spełnią swoje zadanie.

W przypadku bardzo intensywnych opadów, kiedy jesteśmy skazani na długi marsz, w dodatku z plecakiem taktycznym, najlepszym pomysłem może okazać się poncho. Nie ma tu mowy o oddychalności - za izolację od wody odpowiada tu nie zaawansowana membrana, lecz proste pokrycia z wodoodpornych polimerów. Pozwala to jednak osiągnąć bardzo wysoką wodoodporność względnie małym kosztem. Przy nagłej ulewie docenimy jednak jego właściwości, nie zważając czy zrobi nam się nieco zbyt ciepło.

Wiele modeli poncho umożliwia również wykorzystanie w formie improwizowanego tarpa. Zachodzi tutaj ciekawa zależność, ponieważ wiele tarpów produkowanych jest w bardzo podobnej technologii. Poliestrowy ripstop połączony z poliuretanowym pokryciem powinien podołać większości deszczowych sytuacji. Na najmocniejsze ulewy rekomendujemy natomiast sięgnięcie po modele nylonowe wyposażone warstwę PVC.

Przeczytaj inne nasze artykuły:

• Wybór taktycznego Softshella
• Co to jest softshell i hardshell - rodzaje membran w odzieży

Sprawdź również naszą ofertę na kategorii wojskowe kurtki przeciwdeszczowe oraz wojskowe pałatki przeciwdeszczowe.